İhmali Suçlar
Gerçek ve görünüşte ihmali suçlar, garantör konumu
Yapılması gereken bir hareketin yapılmaması suretiyle işlenen suçlardır. İcrai suçlarda "yapma" cezalandırılırken, ihmali suçlarda "yapmama" cezalandırılır.
Kanunda doğrudan ihmal olarak düzenlenen suçlar. Örnek: TCK m.98 - Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi. Herkes fail olabilir, özel konum gerekmez.
İcrai hareketle işlenebilen suçların ihmal suretiyle işlenmesi. TCK m.83: Garantör konumundaki kişi, neticeyi önleme yükümlülüğüne aykırı davranarak suçun gerçekleşmesine neden olur. Ceza icrai suçla aynı veya indirilmiş.
Neticeyi önleme yükümlülüğünün doğduğu haller:
- 1. KANUN: Ana-baba, eşler arası bakım yükümlülüğü (Medeni Kanun)
- 2. SÖZLEŞME: Hastabakıcı, bebek bakıcısı, cankurtaran, koruma görevlisi
- 3. ÖNCEKİ TEHLİKELİ DAVRANIŞ (İngerenz): Tehlikeli durum yaratan onu önlemekle yükümlü
- 4. FİİLİ ÜSTLENME: Gönüllü olarak bakım üstlenen kişi
- 5. ÖZEL İLİŞKİ: Yaşam birliği, yakın dostluk
OLAY: Hastabakıcı H, yaşlı bayan B'nin bakımını ücretli kabul eder. B hakaret edince H ilaçlarını vermez, B ölür. ANALİZ: Suç türü: Görünüşte (garantörsel) ihmali suç. H'nin garantör konumu: SÖZLEŞME - bakım sözleşmesi. Yükümlülük: İlaç vermek (neticeyi önlemek). İhlal: İlaç vermedi → Ölüm. SONUÇ: İhmal suretiyle kasten öldürme (TCK m.81 + m.83).
Görünüşte ihmali suçta cezalandırma için ihmalin icrai harekete "eşdeğer" olması gerekir. Yani: 1) Garantör konumu olmalı, 2) İhmal neticeyi önleyebilecek durumda olmalı, 3) Nedensellik bağı kurulabilmeli.
Kaynaklara göre garantör örnekleri:
| Kaynak | Örnek Garantör | Korunan Kişi/Değer |
|---|---|---|
| Kanun | Anne-baba | Çocuk |
| Kanun | Eş | Diğer eş |
| Sözleşme | Hastabakıcı | Hasta |
| Sözleşme | Cankurtaran | Havuz kullanıcıları |
| İngerenz | Yangına neden olan | Yanıcı maddeler yakınındakiler |
| Fiili üstlenme | Komşunun çocuğuna bakan | Çocuk |