Self-Determinasyon İlkesi
Halkların kendi kaderini tayin hakkı ve sınırları
Halkların kendi siyasal statülerini özgürce belirleme ve ekonomik, sosyal, kültürel gelişimlerini serbestçe sürdürme hakkıdır. BM Şartı'nın temel ilkelerinden biridir.
Self-determinasyon şu belgelerde yer alır:
- BM Şartı m.1/2 ve m.55
- ICCPR (Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi) m.1
- ICESCR (Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi) m.1
- 1970 Dostça İlişkiler Bildirisi
Mevcut devlet içinde özerklik, temsil hakkı, azınlık hakları, kültürel haklar. Devletin sınırları değişmez, halk kendi içişlerinde söz sahibi olur. Önce bu yol denenmeli.
Ayrılarak bağımsız devlet kurma hakkı. Çok istisnai durumlarda: Sömürge halkları, yabancı işgal altındaki halklar, ciddi insan hakları ihlali durumunda (remedial secession).
Self-determinasyon ile ülkesel bütünlük arasında gerilim vardır. Kural: Ülkesel bütünlük önceliklidir. İstisna: İç self-determinasyon sürekli ihlal edilirse, dış self-determinasyon gündeme gelebilir (Remedial Secession Teorisi).
X Bölgesi Y Devleti içinde, %80 farklı etnik yapı, siyasi temsil ve kültürel haklar ihlal ediliyor, referandum istiyorlar. Analiz: Önce iç self-determinasyon denenmiş mi? Ciddi ihlaller var mı? Remedial secession koşulları oluşmuş mu? Y Devleti'nin ülkesel bütünlük argümanı geçerli mi?