Konsolosluk Bağışıklıkları
1963 Viyana Sözleşmesi (VCCR) ve konsolosluk korumaları
Konsolosluk bağışıklıklarının temel kaynağı. 1963'te kabul edildi, 1967'de yürürlüğe girdi. Diplomatik sözleşmeden DAHA KISITLI bağışıklık öngörür.
Diplomat: Devleti siyasi olarak temsil eder, TAM bağışıklık. Konsolos: İdari görevler yapar (vize, noter, vatandaş koruma), SINIRLI bağışıklık. Konsoloslar diplomatik statüde DEĞİLDİR.
Bina korumaları (diplomatik binadan farklı):
- Kabul eden devlet yetkilileri izinsiz giremez (diplomatik ile aynı)
- AMA yangın veya acil durumlarda varsayılan onay kabul edilir
- Arama ve el koyma yapılamaz
- Vergi muafiyeti
Konsolos TUTUKLANABILIR - ağır suç durumunda mahkeme kararıyla. Yargı bağışıklığı SADECE resmi görevler için geçerlidir. Özel eylemleri için tam bağışıklık YOK.
Yabancı vatandaş tutuklandığında, kişinin talebi üzerine konsolosluğa bildirim yapılmalıdır. Bu hakkın ihlali önemli davalara yol açmıştır (LaGrand, Avena davaları).
Cemal Kaşıkçı, Suudi Arabistan'ın İstanbul Başkonsolosluğunda öldürüldü (2018). Hukuki sorunlar: 1) Konsolosluk binası dokunulmazlığı cinayet için kullanılabilir mi? - Sözleşmenin amacına aykırı kullanım. 2) Türkiye binaya girebilir miydi? - Acil durum istisnası tartışması. 3) Suudi yetkililerin bağışıklığı? - Fonksiyonel bağışıklık cinayet için geçerli değil. 4) VCCR m.55: Bina kabul eden devletin yasalarına uygun kullanılmalı.
Aynı elçilikteki konsolosluk memuru resmi evrakta sahtecilik yapmış, gözaltına alınmak isteniyor. Analiz: Konsolos mu diplomat mı? Konsolos ise tutuklanabilir (m.41). Ama sahtecilik resmi görev kapsamında mı? Resmi belgelerle ilgiliyse fonksiyonel bağışıklık tartışılır. Gönderen devletten bağışıklığın kaldırılması istenebilir.
İki bağışıklık rejimi arasındaki farklar:
| Özellik | Diplomatik (VCDR) | Konsolosluk (VCCR) |
|---|---|---|
| Tutuklama | YASAK | Ağır suçta mahkeme kararıyla MÜMKÜN |
| Cezai bağışıklık | MUTLAK | Sadece resmi görevler için |
| Bina girişi | İzinsiz asla | Acil durumda varsayılan onay |
| Temsil niteliği | Siyasi temsil | İdari görevler |