Uluslararası Örgütler
Uluslararası örgütlerin hukuki kişiliği ve BM yapısı
Devletler tarafından uluslararası antlaşma ile kurulan, süreklilik arz eden, kendine özgü iradesi ve organları olan, üye devletlerden ayrı hukuki kişiliğe sahip yapılardır.
Uluslararası örgütün hukuki kişiliği şu yetkileri içerir:
- Uluslararası antlaşma yapabilme
- Uluslararası talep ileri sürebilme
- Ayrıcalık ve bağışıklıklardan yararlanma
- Üye devletlerden bağımsız hareket edebilme
BM Arabulucusu Kont Bernadotte İsrail'de öldürüldü. UAD'den görüş istendi: BM tazminat talep edebilir mi? Karar: BM'nin "objektif uluslararası kişiliği" vardır. 50 devlet tarafından kurulmuş, geniş yetkilere sahip, üyelerinin büyük çoğunluğunu temsil eden örgüt, üye olmayan devletlere karşı da kişiliğini ileri sürebilir. Bu karar uluslararası örgütlerin kişiliğini onaylayan temel içtihattır.
Bir örgütün uluslararası kişiliği olup olmadığını belirlemede:
- Kurucu antlaşmada açık hüküm var mı?
- Örgütün amaç ve işlevleri neler?
- Üye devletlerden bağımsız organ ve irade var mı?
- Uluslararası düzlemde yetkiler kullanabiliyor mu?
BM'nin 6 ana organı:
| Organ | Üye Sayısı | Ana Görevi |
|---|---|---|
| Genel Kurul | 193 üye (tümü) | Tartışma forumu, bütçe, tavsiye kararları |
| Güvenlik Konseyi | 15 üye (5 daimi + 10 geçici) | Barış ve güvenlik, BAĞLAYICI kararlar |
| Ekonomik ve Sosyal Konsey | 54 üye | Ekonomik, sosyal konular |
| Vesayet Konseyi | Askıya alındı | Eski sömürgelerin yönetimi |
| Uluslararası Adalet Divanı | 15 yargıç | Devletlerarası uyuşmazlıklar |
| Sekreterlik | Genel Sekreter başkanlığında | İdari işler |
GK: Bağlayıcı karar alabilir (BM Şartı VII. Bölüm), veto yetkisi var (5 daimi üye: ABD, Rusya, Çin, İngiltere, Fransa). Genel Kurul: Tavsiye niteliğinde karar alır, veto yok, tüm üyeler eşit oy hakkına sahip.
GK veto nedeniyle karar alamazsa, Genel Kurul acil özel oturum düzenleyip üye devletlere tavsiyede bulunabilir. ANCAK bu tavsiyeler bağlayıcı değildir. Kore Savaşı sırasında kabul edildi.
Uluslararası Çevre Koruma Örgütü (UÇKÖ), üye olmayan bir devlete karşı dava açmak istiyor. Devlet, örgütün kişiliğini reddediyor. Analiz: Reparation kararı ışığında: Kurucu antlaşması var mı? Kaç devlet üye? Amaçları ve yetkileri neler? Bağımsız organları var mı? Objektif kişilik için yeterli mi?